“Wanneer wij op een afdeling komen, steken de medewerkers vaak al spontaan hun handen in de lucht.” Neen, Johan Lootens is niet uit op het geld en de juwelen van zijn collega’s. Wat hij dan wel wil? Propere handen die voldoen aan de basisvoorwaarden. Op stap met een ziekenhuishygiënist.
Dat de foto’s die we bij onze online berichten publiceerden niet in orde zijn met de regels en best practices op vlak van infectiecontrole, zo mailde Johan Lootens een poos geleden naar de redactie van INFUUS. Johan is verpleegkundige infectiecontrole in het AZ Jan Palfijn in Gent, en kon het niet meer aanzien: verpleegkundigen met lange mouwen, zorgverleners met een uurwerk aan de pols, iemand die handschoenen draagt op een moment dat dat niet hoeft…
“Continu”, klinkt het als we vragen of ook beelden in andere media hem tegen de borst stoten. “Het is een beetje een obsessie. Heel vaak denk ik ‘oh my god, wat hebben die allemaal aan?’ Zeker nu de aandacht voor infectiecontrole verslapt is na de coronapandemie, denk ik vaak dat de media ons kunnen helpen. En ja, ik stuur dan wel eens mails.” En dus trekken we naar Gent. Met gewassen én ontsmette handen – beter te proper dan niet proper genoeg, toch? – gaan we ons excuseren voor onze ondoordachte fotokeuzes.
Niet altijd even geliefd
Infectiecontrole is een enorme evenwichtsoefening, waarbij risico verlagen hand in hand moet gaan met werkbaarheid en efficiëntie, zo steekt Johan van wal. “Om dat te bereiken, kijken we naar wetenschappelijke standpunten, de adviezen van de overheid en Sciensano. Tegelijk overleggen we ook met andere ziekenhuizen”, klinkt het. “Zo komen we tot ons beleidsplan en de concrete procedures Maar zeker voor handhygiëne zijn procedures en controle op zich onvoldoende. Je moet komen tot een hygiëne-cultuur binnen het ziekenhuis. Ideaal is wanneer elke medewerker hier elke collega kan aanspreken op fouten. ‘Hey, je hebt je ring nog aan…’”
Dergelijke cultuur groeit vanuit de aanhoudende inspanningen door het team infectiecontrole. “Iedereen kent ons, maar erg geliefd zijn we niet”, lacht Johan. “We moeten de puntjes op de i zetten. Maar door dat jaren lang te doen, zie je dat die cultuur groeit. Dát het opbrengt, bewijst de internationale auditors die we 2017 op bezoek hadden en ons ziekenhuis als eerste in België de Europese Hand Hygiene Award won, pas tien jaar nadat we hier echt op zijn gaan inzetten.”
Op de werkvloer
De belangrijkste tools in de gereedschapskoffer van de ziekenhuishygiënist? Dat zijn opleiding en controle. “Wij voeren quick scans uit op de afdelingen, en komen minstens maandelijks in elke afdeling om naar de handen te kijken. Wanneer wij op een afdeling komen, steken de medewerkers vaak al spontaan hun handen in de lucht om te laten zien dat ze voldoen aan de basisvoorwaarden”, lacht hij. “Op de afdelingen kijken we ook naar de structurele voorwaarden: is er overal handalcohol, hangen de informatieposters rond handhygiëne, is er een scheiding tussen proper en vuil in de spoelruimtes…? Dat doen we om de hygiëne-cultuur te versterken. En we weten: als we niet rondgaan, verslapt de aandacht.”
Behalve de quick scans, zijn er ook grondigere controles. “Dan volgen wij in de afdeling de verpleegkundigen, de zorgkundigen, kinesisten… Ze hebben dat niet graag, want het is toch observeren/ambeteren. We kijken dan of ze hun handen ontsmetten wanneer dat zou moeten”, vertelt hij. “Mensen aanvaarden wel wat we zeggen, al hangt dat samen met de manier waarop we dat doen. Je kan roepen en tieren, maar je kan ook zeggen waarom iets niet in orde is en hoe ze wel correct kunnen handelen. We houden het collegiaal. We zijn hier om de mensen te helpen.”
Idealiter zouden ook patiënten medewerkers moeten aanspreken over (hand)hygiëne, zo besluit Johan. “Wanneer er iemand aan bed staat, zou de patiënt moeten kunnen zeggen ‘zou je eerst je handen willen ontsmetten?’ Eigenlijk zijn de patiënten onze partners hierin.”
LEES MEER OP INFUUS.BE:
- RZ Heilig Hart Leuven stelt snoezelkar voor
- Nieuw boek blikt terug op 35 jaar Ter Heide
- Dokters van de Wereld en Multipharma lanceren ‘solidaire zeep’ voor mensen in nood
- Maarten en Helder Vanneste, vader en dochter samen aan het werk in WZC Het Heiveld
- “De zorgsector mag best wat stoer en stout zijn”
