Onze samenleving lijkt soms wel een spitsuurtrein waarop het zoeken is naar een zitplaats. Voor jongvolwassenen met een psychotische kwetsbaarheid is het nog moeilijker om die te vinden. Coconuts, een magazine over de waanzin in elk van ons, biedt hen als galante conducteur een jaar lang begeleiding: acht jongvolwassenen vormden een gloednieuwe redactie. Dat leverde prachtige reportages, inspirerende interviews en heel wat stof tot nadenken op.
“Veel jongeren weten niet welke richting ze uit willen na hun achttiende. Deze leeftijd wordt gekenmerkt door een transitie, en dat maakt sommigen met een psychotische kwetsbaarheid gevoelig. Bij deze jongeren is dat gevoel van stuurloosheid nog groter”, vertelt Niel Van Cleynenbreugel, psycholoog en expert in psychosezorg.
Ontwrichtend
Jarenlang werkte Niel met jongvolwassenen met psychosezorg in Kortenberg. “Na een opname is het voor deze doelgroep vaak moeilijk om weer in te haken op de buitenwereld. Je mag niet vergeten dat een psychose een ontwrichtende ervaring is. Ze hebben iets gevoeld of geloofd dat anderen niet delen. Dat is moeilijk. Er zijn instanties die hen begeleiden naar de arbeidsmarkt, maar in de realiteit is dat vaak onvoldoende. De nood aan begeleiding gaat dieper en is bijna existentieel van aard. Wie ben ik? Wat kan ik? Ze zoeken naar betekenis en een bevestiging dat ze meer zijn dan patiënt.”
Uit die nood werd Coconuts geboren. Coconuts is een vzw die deze jongvolwassenen begeleidt, maar ook, en op geheel vrijzinnige manier, aan de takken van de samenleving schudt. “We delen de maatschappij op in ‘normaal’ en ‘abnormaal’, maar dat zijn sociale constructies. We willen dat overstijgen en terugkeren naar de mens die kan spelen en relativeren”, zegt Niel, die medeoprichter van Coconuts is.
Er werd gekozen om een magazine te maken: op die manier kunnen de jongvolwassenen een vaardigheid aanscherpen, in een thema duiken, en in contact komen met interessante mensen. “De redacteurs werden uitgenodigd mensen te ontmoeten en leerden zo inspirerende mensen kennen zoals Dirk De Wachter, Wouter Torfs, Delphine Lecompte…”
De speedboot van Dirk De Wachter
De eerste editie van Coconuts werd in mei gepubliceerd. Dat kostte de achtkoppige redactie een klein jaar aan bloed, zweet en tranen. “Iedere woensdagvoormiddag kwamen we samen. De redactieleden bepaalden de inhoud volledig zelf. Het zijn stuk voor stuk mensen met een rijke fantasie die onverwachte, soms hilarische, associaties leggen. Hun sterkte ligt in de vrijheid van gedachten en de ontvankelijkheid en verwondering – iets wat we te weinig tegenkomen in onze maatschappij. Via Wouter Beke kwamen we terecht bij een beek, en zo bij het centrale thema van het magazine: varen.”
Het magazine is een knotsgekke kanjer van 140 pagina’s. “Een van onze redactieleden had veel geschreven over zijn psychotische ervaring. Hij is vervolgens in gesprek gegaan met filosoof Wouter Kusters die ook al veel schreef over de filosofie van de waanzin. Samen schreven ze ten slotte een artikel voor het magazine.” Het is een kruisbestuiving.
Verder swingt Coconuts inhoudelijk van Dirk De Wachter die de geestelijke gezondheidszorg vergelijkt met speedboten, tot een duik in de geschiedenis van de psychiatrie. “We stellen aan iedere gesprekspartner de vraag: ‘Welke koffiekoek ben jij?’”
Geen ‘sympathie vzw’
Coconuts situeert zich tussen de zorg, de creatieve sector en de sociale ondernemingswereld. “Maar we positioneren ons echt in de creatieve wereld”, zegt Niel. “Het magazine is van hoge kwaliteit. Dat zeg ik niet alleen maar omdat ik medeoprichter ben. Coconuts is geen ‘sympathie vzw’. Wat we maken is oprecht steengoed.”
De enige manier om herstel te stimuleren, is immers om mensen niet louter als patiënt te zien, vindt de expert in psychosezorg. “We halen mensen uit hun ziekte door ze niet als patiënt maar als redactielid te behandelen – met alle verantwoordelijkheden van dien. Omgekeerd tonen we zo ook aan de wereld dat ze meer kunnen dan ‘patiënt zijn’. We bieden een speelruimte voor de verbeelding waar een product uit verder komt.”
Behalve een sensibiliserende taak heeft Coconuts ook de ambitie bij te dragen aan maatschappelijk debat. “In alle waanzin die onze redactieleden hebben meegemaakt, liggen soms mooie oplossingen voor de problemen van vandaag. Als we wat vaker naar elkaar zouden luisteren en open zouden staan voor elkaar en elkaars ideeën, kunnen we veel meer bereiken”, legt Niel uit.
“Om een voorbeeld te geven: een redactielid kan sterk conceptueel nadenken en schreef ooit een nieuw staatsmodel. Toen theaterjournalist Wouter Hillaert tijdens een interview voor Coconuts bekende dat hij aan een nieuw staatsmodel aan het werken was, viel hij bijna van zijn stoel. Wat hij doet wordt soms als ‘gestoord’ aan de kant gezet, terwijl een ander het doodleuk publiceert in een krant bij wijze van een ‘hersenspinsel’. Als we meer zouden samenwerken, kunnen we ongelooflijke zaken realiseren.”
Magie op woensdagvoormiddag
Hoe gaat het vandaag, na een jaar schrijven aan het magazine, met de redactieleden? “Wat we doen is geen behandeling, maar het werkt wel therapeutisch. Een aantal redactieleden hebben ondertussen een job. Voor hen heeft de deelname effectief activerend gewerkt, al kan ik natuurlijk niet met zekerheid zeggen dat dat rechtstreeks ons verdienste is.” Sommige jongvolwassenen hebben dus op een bepaalde manier een plekje op de trein weten te bemachtigen. Maar dat geldt niet voor iedereen. “Voor anderen is het blijkbaar nog te vroeg, en dat is oké. Zij zijn blij met de houvast van een ingevulde woensdagvoormiddag. Hoe dan ook: er is daar op de redactie een magie ontstaan die ik op geen enkele andere plek al ben tegengekomen. Het marcheert.”
In september gaat Coconuts van start voor een tweede editie van het magazine. “Redactieleden die willen blijven, mogen dat zeker. Voor de overige plaatsjes zullen we nieuwe vacatures uitschrijven.”
Het magazine van Coconuts is verkrijgbaar via www.coconuts-space.be.
LEES MEER OP INFUUS.BE:
- RZ Heilig Hart Leuven stelt snoezelkar voor
- Nieuw boek blikt terug op 35 jaar Ter Heide
- Dokters van de Wereld en Multipharma lanceren ‘solidaire zeep’ voor mensen in nood
- Maarten en Helder Vanneste, vader en dochter samen aan het werk in WZC Het Heiveld
- “De zorgsector mag best wat stoer en stout zijn”
